TURİZM, BİLİM OLMA YOLUNDA İLERLİYOR

Muğla’nın Ortaca ilçesinde,Dalaman Hilton Hotel’de gerçekleştirilen, Akademik Turizm Eğitimi Arama konferansı’na katılan 37 akademisyen, turizmin bilim olma yolunda hızla ilerlediği görüşünde birleşti.

Dalaman Hilton Resort & Spa Oteli'nin konaklama ve Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi’nin düzenleme sponsorluğunda gerçekleştirilen arama konferansı, Dr. İrfan MISIRLI’nın (SİSMA Danışmanlık) moderatörlüğünde yürütüldü. Arama konferansına katılan akademisyenler; turizm işletmeciliği, bilim felsefesi, sosyoloji, bilim tarihi, yönetim, pazarlama, istatistik, ekonometri, kamu yönetimi, finansman ve iktisat gibi alanlarda çalışan akademisyenlerden oluştu.

İki gün süren arama konferansından turizmin olgun bir bilim olma yolunda önemli mesafeler aldığı sonucuna varıldı. Arama konferansının sonuç raporunda şu görüşlere yer verildi:

“İki gün süren fikir geliştirme çalışmalarında dört ana başlık altında toparlanabilecek görüşler ortaya çıkmıştır. Turizm alanının uygulama yönü ağır basan bir özellik taşıdığı temel fikri, bilimleşme derecesine işaret eden bir disiplin olma, gelişme sürecinde olan bir bilim alanı olma ve bilimsel bir disiplin olmanın karakteristiklerini taşıyan olgun bir bilim olma görüşleri ileri sürülmüştür. Diğer bir ifade ile uygulama ağırlıklı bir çalışma alanından, olgun bir bilime doğru gelişme gösterdiği yönünde fikirler öne çıkmıştır.

Turizmin bir uygulama alanı olduğunu ileri süren görüşler, turizmin kendine özgü bir kuramının bulunmadığına değinerek araştırmacıların uygulamaya yönelik çalışmalarında, turizm ile ilgili olgulara egemen anlayış çerçevesinde genel işletme kuramları ve bazen de diğer bilim dallarının kuramlarını kullanarak yaklaştıklarını belirtmişlerdir. Tüm bunları gerçekleştirirken diğer sosyal bilim alanlarındaki yöntem anlayışını uyguladıklarını, yapılan çalışmaların sonuçlarında özellikle uygulanabilir ve kuramsal katkının ortaya konmasını hedeflediklerini, ancak sonuçta çalışmaların sektöre yönelik yapıldığını vurgulamışlardır.

Turizm çalışma alanının bir disiplin olduğunu savunanlar, çalışma anlayışı ve bilgi üretme anlayışı açısından turizm alanının bir disiplin olmak açısından yeterli birikime sahip olduğu ancak bağımsız bir bilim alanı olmak açısından görece olgunlaşmış olan diğer sosyal bilim alanlarına kıyasla belirli bir teorik noktadan hareketle oluşturulmuş olan yöntemsel yaklaşıma, bilim üretme ve aktarma geleneğine sahip olmadığına değinilmiştir.

Turizmin olgun bir bilim olma sürecinde olduğuna ilişkin görüş bildirenlere göre, sosyoloji, psikoloji, ekonomi vb. bilim alanlarında çalışanların doğrudan araştırmaya konu etmedikleri birtakım olguları odağa alarak ve bunları araştırırken de ortak bir takım varsayımlar benimsedikleri görülmektedir. Ancak, bu araştırmaları yönlendiren veya disipline eden kuramlardan yoksun oldukları ve bunun bir sonucu olarak genelleyici çıkarsamalar ileri süremedikleri görülmektedir. Bununla birlikte, sosyoloji, psikoloji, ekonomi, işletme gibi bilim alanlarından faydalanırken kuram ve yöntemleri olduğu gibi almak yerine kendine uyarlama, geliştirme ve yorumlama yoluna gitmektedir. Ayrıca, henüz yönlendirici kuramlara dönüşmüş olmasa da, özgün açılımlar yaptığı gözlemlenmektedir. Buradan hareketle turizmin olgun bir bilim alanı olma sürecinde son yıllarda önemli mesafeler kat ettiği ileri sürülmektedir.   

Turizmin bir bilim alanı olduğunu ileri sürenlere göre, bir bilim olarak turizm genel anlamıyla, bu alandaki olayları bilimsel yöntemlerle inceleyen, araştıran, olayların sebep-sonuç ilişkilerini ortaya çıkaran çok yönlü, disiplinlerarası bir bilim dalıdır. Bu nedenle, turizm alanında yapılan çalışmalarda tek bir yöntemden bahsedilemez. Sosyal bilimler alanında değerlendirilen turizm, sosyal bilimlerin kullandığı nitel ve nicel yöntemleri kullanmaktadır. Turizm alanındaki çalışmalar, ulusal ve uluslararası düzeyde nicelik ve nitelik açısından hızla gelişmektedir. Ayrıca, fakültede bölüm, enstitülerde anabilim dalı olarak temsil edilecek bilimsel olgunluk düzeyine erişmiştir.

Sonuç olarak, turizmin olgun bir bilim olma yolunda büyük mesafeler kat ettiği genel görüşüne varılmıştır.”