Web Toolbar by Wibiya
 

ANADOLUDAKİ TURİZM YATIRIMLARI ARTIYOR 02.04.2010
Turizm sektörü, Türk ekonomisinde en fazla yatırım yapılan sektörlerden bir tanesidir.

ANADOLU’DAKİ TURİZM YATIRIMLARI ARTIYOR

 

Turizm sektörü, Türk ekonomisinde en fazla yatırım yapılan sektörlerden bir tanesidir.  

Ekonomik krize rağmen 2009’da turizm yatırımları artış göstermiştir. 2009’da 32 bin yeni yatak yatırımı için Hazine Müsteşarlığı’ndan 1,9 milyar TL’lik teşvik belgesi alınmıştır. Bu rakamlar 2008 senesi için 26 bin yeni yatak ve 1,3 milyar TL idi. 2009’un yaz aylarında  uygulamaya giren yeni teşvik sistemi, özellikle Anadolu’da turizm yatırımlarının artmasını sağlamıştır. 2009’da yapılması öngörülen yatırımların yaklaşık % 45’i Anadolu’dadır.

 

Turizm yatırımlarında geri dönüş süresi uzun olmasına rağmen, sektörün geleceğiyle ilgili olumlu beklentiler, yatırım eğilimini artmasına neden olmaktadır. Turizm sektörüne değişik sektörlerden ve yeni firmalardan sermaye girişleri olmaktadır. Sektördeki olumlu gelişmelerle birlikte, Anadolu sermayesi de turizme son dönemlerde ciddi kaynak aktarmaktadır.  Çok sayıda otel yatırımı start almış durumdadır. Kanaatimce, Anadolu kent otelciliğinde ve bölgesel turizmde yeni bir dönem başlıyor. Turizm yatırımları geleceği parlak, sağlam yatırımlar olarak görülmektedir.

 

Turizmde İstanbul, Antalya, Muğla ve İzmir illerimiz dışında kalan bölgeleri Anadolu olarak tanımladıktan sonra, son yıllarda konaklamadaki yatırımların yarısının Anadolu’da gerçekleşmiş olmasını görmek sevindiricidir. Sektörde yeni isimleri de görmek mümkün olacaktır. Burada Anadolu şehirlerinde  sanayi ve ticaretin hızlı gelişmesi yanında, yerli ve yabancı turistlerin kültür turlarına ilgisinin artması önemli rol oynamıştır. Anadolu şehirlerimize gelen turist sayısının artması, yabancı işletme zincirlerinin  ilgisini çekmektedir. Yerel sermayenin gerçekleştirdiği yatırımları, yabancı zincirler de işletmeye başlamıştır. Yatırımların bir kısmında da kira kontratları ile yabancı zincirler yer almaktadır. Yatırımcılarımızın, özellikle Anadolu’da yabancı zincirler ile ilişkilerinde en azından minimum kira kontratı şeklinde mukaveleler yapmaları, her ne kadar çok bağlayıcı olmasa da, yabancı zinciri ülke imajımız da dahil olmak üzere daha proaktif pazarlamaya ve risk paylaşımına yönlendirecektir.

 

TURİZM GELİRLERİNİN TL BAZINDA SABİT FİYATLARLA GELİŞİMİ (2002-2009)

 

Turizm sektörü, gelirlerinin büyük bölümünü döviz olarak elde ettiği, ancak harcamalarının büyük bölümünü TL olarak yaptığından, sektör için önemli olan TL gelirleridir. Bilindiği gibi, turizm sektörü  hem yatırım, hem de işletme safhasında minimum düzeyde ithal ürün kullanmaktadır. Gelir döviz cinsinden, giderler de TL cinsinden olunca doğal olarak  döviz kuru, özel önem arz etmektedir.  Turizm sektörümüz, 2000’li yılların başından itibaren  seyreden  düşük kur sisteminden dolayı olumsuz etkilenmiş ve doğal olarak kar marjları düşmüştür.

 

İlk tablomuzda, turizm gelirlerimiz T.C.Merkez Bankası’nın yıllık ortalama dolar kuru  kullanılarak TL’ye çevrilmiştir. Görüldüğü üzere,  2002’de 1,50, 2003’te 1,49 olan ortalama dolar kuru, sonraki yıllarda düşmüş, 2008 yılında  ise en düşük seviyesi olan 1,29’a inmiştir. 2009  yılında biraz hareketlenen dolar kuru ortalama 1,55’e yükselmiştir. Tablodan da görüldüğü üzere, TL bazında 2002 yılında 17 milyar 852 milyon TL olan turizm gelirimiz, 2009 yılında

32 milyar 936 milyon TL’ye yükselmiştir. Bu artış cari gelirlerdeki artış olup, nominaldir ve  enflasyondan arındırılmamıştır.

 

 

 

Yıllık Ortalama

Dolar Kuru

Turizm Geliri

(milyon $)

 Turizm Geliri

(cari milyon TL)

 

2002

 

1,50

 

11.901

 

17.852

 

2003

 

1,49

 

13.203

 

19.672

 

2004

 

1,42

 

15.888

 

22.561

 

2005

 

1,34

 

18.154

 

24.326

 

2006

 

1,43

 

16.851

 

24.097

 

2007

 

1,30

 

18.487

 

24.033

 

2008

 

1,29

 

21.951

 

28.317

 

2009

 

1,55

 

21.249

 

32.936

 

 

 İkinci tablomuzda, nominal turizm gelirlerimiz, yıllar itibariyle TÜFE  kullanılarak reel rakamlara taşınmıştır. Bu tabloda, 2002 yılındaki reel TL gelirinin takip eden yıllardan yüksek olduğu görülmektedir.2002-2009 yılları arasında turizm geliri cari TL bazında toplam % 84 artmıştır. Ancak aynı dönemde TÜFE’deki toplam artış ise % 94’tür. 2002-2009 döneminde döviz kurundaki aşağıya seyreden dalgalanmalar  yanında  sektörümüzde girdi fiyatlarında enflasyon etkisiyle artışlar olmuştur.  Kanaatimizce aradaki farkı oda fiyatlarına yansıtmak  yeterince mümkün olmamıştır.

 

 

 

 

Turizm Geliri (cari milyon TL)

TÜFE Yıllık Artış (%)

 

Sabit Fiyatlarla Turizm Geliri (2002 Fiyatlarıyla milyon TL)

Sabit Fiyatlarla Turizm Geliri Endeksi (2002=100)

 

2002

 

17.852

 

……

 

17.852

 

100

 

2003

 

19.672

 

18,4

 

16.615

 

93

 

2004

 

22.561

 

9,35

 

17.426

 

98

 

2005

 

24.326

 

7,72

 

17.442

 

98

 

2006

 

24.097

 

9,65

 

15.758

 

88

 

2007

 

24.033

 

8,39

 

14.499

 

81

 

2008

 

28.317

 

10,06

 

15.522

 

87

 

2009

 

32.936

 

6,53

 

16.947

 

95

 

Tablodan da görüldüğü üzere, enflasyon etkisiyle 2002-2009 yılları arasında turizm sektörünün TL bazında reel geliri % 5 azalmıştır. Oysa turist sayısı 2002’de 13,3 milyon iken 2009’da 27,1 milyona yükselmiş, yani % 104 artmıştır.  Ziyaretçi sayısındaki artışa karşılık, reel satış hasılatı  küçük bir miktar azalmıştır.

 

Bu durumda, sektörümüzde 2002’de 100 birim ürün (ziyaretçi sayısı bazı)

100 liraya satılırken, 2009’da  204 birim ürün  (ziyaretçi sayısı bazı)  95 liraya satılmıştır. Yani birim satış fiyatı reel olarak  % 53 azalmıştır.

 

Özetle, turizm sektörümüz  için döviz kuru çok önemli rol oynamaktadır.

Tablo incelendiğinde, 2009 yılında yaşanan küresel ekonomik kriz nedeniyle turizm gelirlerimiz döviz bazında 2008 yılına  göre azalmış, ancak kurun yukarı doğru hareketlenmesi neticesiyle  sektörümüzün  2009 yılında TL cinsinden geliri, 2008 yılının üzerine çıkmıştır.

 

Veriler için yararlanılan kaynaklar:

Dolar kuru…......Merkez Bankası

Turizm Geliri….TÜİK+Merkez Bankası

TÜFE….............TÜİK

 

 

 

 

Aşağıda 2005-2009 yılları arasında Anadolu’da Hazine Müsteşarlığı’ndan komple yeni  yatırım için  teşvik belgesi alan yatakların dağılımını göstermektedir.

 

 

 

 

Anadolu’daki Komple YeniYatak Yatırımı (X)

Türkiye’deki Komple Yeni Yatak Yatırımı

 

Anadolu’nun Payı

(%)

 

2005

 

10.946

 

59.152

 

18,5

 

2006

 

8.780

 

34.964

 

25,1

 

2007

 

11.133

 

25.295

 

44,0

 

2008

 

13.047

 

26.131

 

49,9

 

2009

 

14.155

 

31.563

 

44,8

 

(X) İstanbul, Antalya, Muğla ve İzmir illeri dışındaki tüm komple yeni yatırımları içerir.

Kaynak: Hazine Müsteşarlığı

 

Görüldüğü gibi yeni yatak yatırımlarında Anadolu’nun payı 2005’te % 18,5 iken, bu oran 2008’de % 49,9’a çıkmış, 2009’da ise % 44,8 olarak gerçekleşmiştir. Önümüzdeki yıllarda  turizm yatırımlarının Anadolu şehirlerinde yoğunlaşacağını beklemekteyiz. Anadolu, tarihi ve kültürel varlıklar açısından bir açık hava müzesi özelliği taşımasına rağmen, turizm potansiyeline sahip birçok bölgemiz konaklama, ulaşım, altyapı yetersizlikleri nedeniyle bu potansiyelini yeteri kadar değerlendirememektedir. Kuşkusuz  ulaşım ve altyapı sorunlarının devlet ve belediyeler desteğiyle çözümüne ihtiyaç duyulmaktadır.

 

Diğer yandan ürün sayısını artırarak 52 haftaya ve ülke sathına yaymaya çalıştığımız Türk turizmi, Anadolu’daki yatırımlarını konaklama dışında da zenginleştirmelidir. Örneğin Anadolu’da  marina, yat, kruvaziyer, golf, spor, termal, sağlık, kongre  turizmi alanlarında da yatırımlara ihtiyaç vardır. Böylece  yüksek gelirli turisti daha fazla çekme imkanı artacaktır.

Seher Müşfide Aybek
Genel Yayın Yönetmeni
 

Translate Page

 

TourismLifeInTurkey.com'un imtiyaz sahibi   TUYED EGD SKAL   ve   ITO   üyesidir.