EURO/DOLAR PARİTESİNİN TURİZM GELİRİNE ETKİSİ BÜYÜK

Dünya Turizm Örgütü tarafından açıklanan dünyadaki turizm geliri açısından, TÜİK+Merkez Bankası tarafından açıklanan Türkiye’nin  turizm geliri, dolar bazında  hesaplanmakta ve yayınlanmakta.

Bilindiği üzere, 1 Ocak 2002 tarihinde 11 Avrupa Birliği ülkesinde efektif olarak kullanılmaya başlanan euro, şu anda 16 AB ülkesinin para birimidir. Resmi olarak AB para birliğine katılmamasına rağmen, AB üyesi olan Çek Cumhuriyeti, Polonya, Macaristan, Baltık ülkeleri, Bulgaristan, Romanya gibi ülkeler de döviz işlemlerinin hemen hemen tümünü euro ile gerçekleştirmektedir. Ayrıca İngiltere, İsviçre, İsveç, Danimarka, Norveç gibi ulusal paralarını kullanan ülkeler de, Türkiye ile olan turizm ilişkilerini euro bazında yürütmektedirler.

Bu saydığımız ülkeler dışında kalan Rusya, BDT, Ortadoğu, Asya, Afrika, Amerika kıtası ülkeleri ile turizm ilişkilerimiz ve satışlarımız Amerikan doları ile yapılmaktadır. Genel olarak Türkiye’ye gelen turist sayısını incelediğimizde % 60’ının euro,

% 40’ının da USD kullananlar olduğunu görmekteyiz.

Diğer yandan, gerek Dünya Turizm Örgütü tarafından açıklanan dünyadaki turizm geliri, gerekse TÜİK+Merkez Bankası tarafından açıklanan Türkiye’nin  turizm geliri, dolar bazında  hesaplanmakta ve yayınlanmaktadır. Bu durumda doların diğer döviz kurları karşısındaki değeri, turizm gelirimizin düzeyini belirlemekte önemli  rol oynamaktadır. Avrupalı turistten elde edilen euro,  dolara çevrilerek Merkez Bankası’nın ödemeler dengesi tablosunda yer almaktadır. Euronun dolar karşısındaki yüksek değeri, turizm gelirlerimizi yüksek göstermektedir. Euro, dolar karşısında değerlendikçe turizm gelirimiz kağıt üzerinde doğal olarak artmaktadır.

Aşağıdaki tablo, 2002-2009 yılları arasında euro/dolar paritesinin Türkiye turizmindeki gelir düzeyine olan etkisini göstermektedir :

Tabloyu hazırlarken, turizm gelirimizin % 60’ının euro, % 40’ının da dolardan oluştuğunu varsaydık. Bu varsayım altında euronun dolar karşısında değer kazandığı yıllarda, tablodan da görüleceği gibi turizm gelirimiz dolar bazında yükselmektedir. Örneğin 2003 yılında 2002 yılına göre % 18,9 değer kazanan euro, turizm gelirlerimizin 1 milyar 497 milyon dolar artmasını sağlamıştır. 2008 yılında da, pariteden kaynaklanan bu fiktif artış 961 milyon dolardır. Ancak bu rakamlar, kağıt üzerindeki  artışları ifade etmektedir. 2003 ile 2008 arasında dolar karşısında sürekli değerlenen euro, turizm gelirimiz için (bazı yıllarda az, bazı yıllarda çok) bir kaldıraç rolü oynamıştır.

2009 yılında görüleceği üzere, bu tablo tersine dönmüş, doların euro karşısında değer kazanmasıyla turizm gelirinde (kağıt üzerinde) 688 milyon dolarlık bir gerileme yaşanmıştır. Avrupa Birliği ekonomilerindeki yavaş toparlanma, 2010 yılı içinde euronun değerlenmesini zorlaştırmaktadır. Euro, sadece dolar karşısında değil, TL karşısında da değer kaybetmektedir. Bu durum, Avrupa ülkeleriyle kontrat yapan tesisleri doğal olarak zora sokmaktadır. Tahminimize göre, önümüzdeki dönemde dolar bazında çalışan tesisler daha kazançlı olabilecektir.

2010 yılında içinde bulunduğumuz  durum devam ettiği taktirde, euro/dolar paritesinin yıllık ortalamada 1,25 civarında seyredeceğini beklemekteyiz. Böyle bir ortalama paritenin, 2009 yılına göre % 10 düşüşü anlamına gelmektedir. Bu tablo da turizm gelirlerimizde sadece pariteden kaynaklanan en az 1 milyar dolarlık bir gerilemeyi maalesef işaret etmektedir.

Veri Kaynakları:

Yıllık ortalama euro/dolar paritesi….Merkez Bankası

Turizm geliri… TÜİK+Merkez Bankası